• GÖRSEL,  YAZI

    Pîrî Reis Haritası


    Pîrî Reis, kendisini yetiştirmiş olan amcası Kemal Reis’in 1511’deki ölümünün ardından Gelibolu’ya çekilip orada bir dünya haritası, bir de Kitab-ı Bahriyesini hazırlamıştır. Dünya haritasını 1513’de tamamlayıp 1517 yılında, Mısır’ın fethinin hemen sonrasındaki günlerde Yavuz Sultan Selim’e takdim etmiştir. Pîrî Reis; bunun ardından Kaptan-ı Derya (Deniz Kuvvetleri Komutanı) rütbesine getirilir. Harita, 1929’da Topkapı Sarayı’nın müzeye dönüştürülme çalışmaları sırasında keşfedilir ve hâlâ oradadır. Afet İnan; 1954 yılında yayımlanan En Eski Amerika Haritası adlı kitabında, haritanın kenar notlarının, Osmanlı Türkçesinden yeni harflere çevirilerini yayımlamıştır.

    Amerika’yı gösteren, günümüze kalmış antik haritalar arasında Pîrî Reis’inkinden daha eski birkaç başka harita vardır. Bunlardan Cantino’nun 1502’de, Nicolo Caveri (Nicolo de Canerio)’nun 1504-1505’te basılmış, Amerika’yı Asya’nın bir uzantısı olarak gösteren haritaları sayılabilir. Öbürü, 1507’de basılmış Martin Waldseemüller’in haritasıdır. Bu harita; Cannerio’nun haritasından kaynaklanmıştır ama Amerika’yı Asya’dan ayrı bir kıta olarak gösterir ve onu ilk defa “Amerika” olarak adlandırır. Pîrî Reis, kendi haritası için kullandığı kaynaklar arasında Kristof Kolomb’un haritasının da olduğunu belirtir ki bu -muhtemelen- Kolomb’un 1498’de çizdiği haritadır. Ancak Kolomb’un 1498 tarihli haritasının ne aslı ne de kopyaları bulunabilmiştir.