YAZI

29 Ekim Cumhuriyet Bayramı

Cumhuriyet Bayramı, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin 29 Ekim 1923’te Cumhuriyet yönetimi ilan etmesi anısına her yıl 29 Ekim günü Türkiye’de ve Kuzey Kıbrıs’ta[2] kutlanan bir millî bayramdır.

Cumhuriyet Bayramı’nın kutlandığı ülkelerde 28 Ekim öğleden sonra ve 29 Ekim tam gün olmak üzere bir buçuk gün resmî tatildir. 29 Ekimlerde stadyumlarda şenlikler yapılır, akşam ise geleneksel olarak fener alayları düzenlenir.

1925 yılında çıkarılan bir kanunla Cumhuriyet’in ilanı günü yeni Türk Devleti’nin bayramı ilan edilmiştir.

Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk, cumhuriyetin onuncu yılı kutlamalarının yapıldığı 29 Ekim 1933 tarihinde verdiği 10. Yıl Nutku’nda, bu günü en büyük bayram olarak nitelendirmiştir.

Cumhuriyetin ilanı

Ana madde: Türkiye’de cumhuriyetin ilanı
Atatürk, Cumhuriyet Bayramı kutlamaları için TBMM’ye gelirken.

Osmanlı Devleti, 1876 yılına kadar mutlak monarşi, 1876-1878 ve 1908-1918 arasında meşruti monarşi ile yönetilmişti. I. Dünya Savaşı’nda yenilgiye uğramasının ardından işgale uğrayan Anadolu’da halkın işgalcilere karşı Mustafa Kemal Paşa önderliğinde verdiği Millî Mücadele, 1923 yılında millî güçlerin zaferi ile sonuçlandı. Bu süreçte, “Büyük Millet Meclisi” adıyla 23 Nisan 1920’de Ankara’da toplanan halkın temsilcileri, 20 Ocak 1921’de Teşkilat-ı Esasiye Kanunu adlı yasayı kabul ederek egemenliğin Türk ulusuna ait olduğunu ilan etmiş ve 1 Kasım 1922’de aldığı kararla saltanatı kaldırmıştı. Ülke, meclis hükûmeti tarafından yönetilmekteydi.

27 Ekim 1923’te İcra Vekilleri Heyeti’nin istifası ve yerine meclisin güvenini kazanacak yeni bir kabinenin kurulamaması üzerine Mustafa Kemal Paşa, yönetim biçiminin Cumhuriyet olması için İsmet Paşa ile birlikte bir kanun değişikliği tasarısı hazırlayarak 29 Ekim 1923’te Meclis’e sundu. Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nda yapılan değişikliklerin kabulü ile Cumhuriyet, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından ilan edilmiş oldu.

Cumhuriyetin ilanı, Ankara’da 101 pare top atışı ile duyuruldu ve 29 Ekim gecesi ile 30 Ekim 1923 tarihinde başta Ankara olmak üzere tüm ülkede bir bayram havasında kutlandı.[3]
Bayram kabul edilmesi
2007 yılı Cumhuriyet Bayramı kutlamalarında Boğaziçi’nde patlayan havai fişekler

Cumhuriyet ilan edildiği sırada henüz 29 Ekim günü bayram ilan edilmemiş, kutlamalar konusunda bir düzenleme yapılmamıştı; 29 Ekim gecesi ve 30 Ekim günündeki şenlikleri halk kendiliğinden organize etti. Ertesi yıl, 26 Ekim 1924 tarihli 986 numaralı kararname ile Cumhuriyet’in ilanının 101 pare top atılarak ve planlanacak özel bir programla kutlanmasına karar verildi. 1924 yılında yapılan kutlamalar, daha sonra yapılacak olan Cumhuriyet’in ilanı kutlamalarının başlangıcı oldu.[3]

2 Şubat 1925’te, Hariciye Vekaleti’nce (Dışişleri Bakanlığı) düzenlenen bir kanun teklifinde 29 Ekim’in bayram olması önerilmiştir.[4] Bu teklif Meclis Anayasa Komisyonu tarafından incelendi ve 18 Nisan’da karara bağlandı; 19 Nisan’da ise teklif TBMM tarafından kabul edildi. 628 sayılı bu kanun ile 29 Ekim, Cumhuriyet’in milli bir bayram olarak kutlanması resmi bir hüküm şekline geldi. Cumhuriyetin ilan edildiği gün, 1925’ten itibaren ülke içinde ve dış temsilciliklerde resmî bir bayram olarak kutlanmaya başladı.[5]

Atatürk’ün Onuncu Yıl Nutku
Menü
0:00
Mustafa Kemal Atatürk’ün, Cumhuriyet’in onuncu yılı nedeniyle verdiği Onuncu Yıl Nutku (29 Ekim 1933)
Dinlerken sorun mu yaşıyorsunuz? Medya yardımı alın.

Hükûmet 27 Mayıs 1935’te milli bayramlar hakkında yeni bir düzenleme yaparak ülkede kutlanan bayramları ve içeriklerini yeniden belirledi. Daha evvel Meşrutiyet’in ilan günü olan Hürriyet Bayramı ile Saltanatın kaldırılış günü olan Hâkimiyet Bayramı milli bayramlar arasından kaldırılarak kutlanmasına son verildi. Cumhuriyet’in ilan edildiği gün 29 Ekim “ulusal bayram” olarak ilan edildi ve devlet adına yalnız o gün tören yapılması karara bağlandı.[6]
İzmir Cumhuriyet Meydanı’ndaki Cumhuriyet Taşı

Kutlamalar

Cumhuriyet’in ilk yıllarında, Cumhuriyet Bayramı kutlamalarında yıkılan bir devletin enkazından genç Türkiye Cumhuriyeti’nin doğduğu vurgusu yapılmıştır.[3] Bu ilk zamanlarda kutlamalar, günübirlik yapılan törenler şeklindeydi. Aynı gün içinde törenler, sabah resmikabul ile başlar daha sonra devlet erkanı önünde resmî geçit düzenlenir ve akşamda fener alayı gerçekleştirilerek program üç kısımda tamamlanmış olurdu. Ayrıca bayram akşamları şehrin idarecileri ve ileri gelenlerinin katıldığı “Cumhuriyet Baloları” düzenlendi. Törenlerin bu yapısı 1933 yılına kadar devam etti.[6]

Cumhuriyet bayramı kutlamalarında 1933 yılında gerçekleşen onuncu yıl kutlamalarının ayrı bir yeri ve önemi vardır. 1923’te kurulan Cumhuriyet’in on yıl gibi kısa bir süre içinde gerçekleştirdiği reformların ve ekonomik kalkınmanın halka ve tüm dış dünyaya gösterilmek istenmesi Cumhuriyet Bayramı kutlamalarına farklı bir anlam yüklenmesine sebep oldu.[6] Onuncu yılda kutlamalar daha önce yapılan bayram kutlamalarından çok daha geniş bir şekilde organize edildi.[3] Hazırlıklar için 11 Haziran 1933 tarihinde TBMM’de görüşülen ve 12 maddeden oluşan 2305 sayılı “Cumhuriyet’in ilanının onuncu Yıl Dönümü Kutlama Kanunu” kabul edildi. Kanunla 10. yıl kutlamalarının üç gün sürmesi ve bu günlerin resmi tatil olması kararlaştırıldı.

Tüm yurtta, 10. yıl bayram kutlama törenlerinin yapıldığı yerlere “Cumhuriyet Meydanı” adı verildi ve isim koyma törenleri yapıldı. İsim konma törenleri sırasında hatıra olarak “Cumhuriyet Anıtı” veya “Cumhuriyet Taşı” denilen mütevazı anıtlar yapıldı. Kutlamalar, çok renkli geçti. Mustafa Kemal, Ankara Cumhuriyet Meydanı’nda Onuncu Yıl Nutku’nu okudu. Onuncu Yıl Marşı bestelendi ve marş her yerde okunur oldu. 1934 yılından 1945 yılına kadar yapılan Cumhuriyet Bayramı kutlamaları bazı değişiklikler dışında 1933 yılında yapılan Cumhuriyet Bayramı kutlamaları örnek alınarak düzenlendi.

ENG :

Republic Day of Turkey’s Grand National Assembly of the Republic on 29 October 1923 to commemorate management announced on October 29 every year in Turkey and Northern Cyprus [2] is a national holiday celebrated.

In countries where the Republic Day is celebrated, it is a one and a half day official holiday on the afternoon of October 28 and a full day on October 29. On October 29, festivities are held in the stadiums, and traditional lantern processions are held in the evening.

With a law enacted in 1925, the day of the proclamation of the Republic was declared the holiday of the new Turkish State.

Republic of Turkey’s founder, Mustafa Kemal Ataturk, the republic’s tenth anniversary celebrations held that given by the 10th Year Speech on 29 October 1933, this day has been described as the biggest feast.

proclamation of the Republic
Main article: the proclamation of the republic in Turkey
Atatürk comes to the Turkish Grand National Assembly for the Republic Day celebrations.

The Ottoman State was ruled by absolute monarchy until 1876 and by constitutional monarchy between 1876-1878 and 1908-1918. The National Struggle of the people in Anatolia, which was invaded after the defeat in World War I, under the leadership of Mustafa Kemal Pasha, resulted in the victory of the national forces in 1923. In this process, the representatives of the people gathered in Ankara on April 23, 1920 under the name of the “Grand National Assembly”, accepted the Law on the Organization of Fundamentals on January 20, 1921, declaring that sovereignty belongs to the Turkish nation and with the decision taken on November 1, 1922. had abolished the reign. The country was run by the parliamentary government.

Upon the resignation of the Board of Deputies on 27 October 1923 and the failure of a new cabinet to gain the trust of the parliament, Mustafa Kemal Pasha prepared a bill of law together with İsmet Pasha and submitted it to the Parliament on 29 October 1923 so that the regime would be Republican. Organization to the adoption of amendments to the Fundamental Law of the Republic, Turkey was proclaimed by the National Assembly.

The proclamation of the republic was announced in Ankara with 101 ball shots and was celebrated on the night of October 29 and October 30, 1923 in a festive atmosphere throughout the country, especially in Ankara. [3]
Acceptance of feast
Fireworks exploded on the Bosphorus during the 2007 Republic Day celebrations

At the time of the proclamation of the Republic, a holiday was not declared on October 29, and no arrangements were made for celebrations; The public organized the night of 29 October and the festivities on 30 October. The following year, with the decree number 986 of 26 October 1924, it was decided to celebrate the proclamation of the Republic with 101 balls and a special program to be planned. The celebrations held in 1924 marked the beginning of the later Republic proclamation celebrations. [3]

On February 2, 1925, in a law proposal prepared by the Ministry of Foreign Affairs (Ministry of Foreign Affairs), October 29 was proposed as a holiday. [4] This proposal was examined by the Parliamentary Constitutional Committee and decided on 18 April; On April 19, the proposal was accepted by the Turkish Grand National Assembly. With this law numbered 628, October 29, the celebration of the Republic as a national holiday became an official provision. The day of the proclamation of the Republic began to be celebrated as an official holiday in the country and at foreign missions from 1925 onwards. [5]

Atatürk’s Tenth Year Speech
Menu
0:00
The Tenth Year Speech by Mustafa Kemal Atatürk for the tenth anniversary of the Republic (October 29, 1933)
Are you having trouble listening? Get media help.

The government made a new regulation on national holidays on May 27, 1935, and redefined the holidays celebrated in the country and their content. The Feast of Freedom, which was the day of the proclamation of the Constitutional Monarchy, and the Domination Feast, the day of the abolition of the Sultanate, were removed from national holidays. On the day of the proclamation of the Republic, October 29 was declared a “national holiday” and it was decided to hold a ceremony on that day alone. [6]
Republic Stone in İzmir Cumhuriyet Square

Celebrations

In the early years of the Republic, the Republic Day celebrations in the rubble of a collapsed state has made emphasis on the young Republic of Turkey was born. [3] In these early days, celebrations were in the form of daily ceremonies. On the same day, the ceremonies started with the official admission in the morning, then an official parade was held in front of the state officials, and the lantern procession was held in the evening and the program was completed in three parts. In addition, “Republic Balls” were organized in the evenings of the city, attended by the city’s administrators and notables. This structure of the ceremonies continued until 1933. [6]

The tenth anniversary celebrations, which took place in 1933, have a special place and importance in the Republic Day celebrations. Demonstrating the reforms and economic development of the Republic, which was established in 1923, in a short period of ten years, caused a different meaning to the celebrations of the Republic Day. [6] In the tenth year, celebrations were organized much more broadly than before. [3] For preparations, the “Law of Celebrating the 10th Anniversary of the Declaration of the Republic”, which was discussed in the Turkish Grand National Assembly on June 11, 1933 and consisted of 12 articles, was accepted. By law, it was decided that the 10th anniversary celebrations would last for three days and that these days would be official holidays.

The places where the 10th anniversary celebration ceremonies were held throughout the dormitory were named “Cumhuriyet Square” and naming ceremonies were held. Modest monuments called “Republic Monument” or “Republic Stone” were made during the naming ceremonies. The celebrations were very colorful. Mustafa Kemal read his Tenth Year Speech in Ankara Cumhuriyet Square. The Tenth Year Anthem was composed and the anthem was read everywhere. The Republic Day celebrations, which took place from 1934 to 1945, were modeled after the Republic Day celebrations in 1933, except for some changes.

 

Volkan YILDIZ

İnsanlar 3’e ayrılır; Gerçekten başarılılar, başarılıyım diye geçinenler ve başarılı insanlar üzerinden geçinenler.

Leave a Reply